ဧရာဝတီလင္းပိုင္

2019-08-07edit Kyaw

က်ေနာ္ငယ္ငယ္ကတည္းက သမုဒၵရာႀကီးကို အရမ္းပဲစိတ္ဝင္တစားရွိခဲ့တယ္။ပင္လယ္ေရလိႈင္းေတြက က်ေနာ့္ စိတ္ကို ေထြျပားယစ္မႈးေစတယ္။ ေရေအာက္မွာက်က္စားတဲ့သတၱဝါေတြဆိုရင္ ပိုလို႔ေတာင္ မယုံၾကည္ႏိုင္စရာ၊ အံ့ၾသစိတ္ဝင္စားစရာျဖစ္ရပါေသးတယ္။ တခါတေလမ်ားဆို သမုဒၵရာထဲက ထူးဆန္းေထြလာ သတၱဝါႀကီးေတြ ကိုေတာင္ အိပ္မက္မက္မိပါေသးတယ္။ သန္းေခါင္ေက်ာ္ႀကီးလန္႔ႏိူးရတာမ်ဳိးေပါ့။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ က်ေနာ့္ရဲ႕ ဆယ္ေက်ာ္သက္ဘဝေန႔ရက္ေတြမွာ အဏၰဝါေလာကကို စိတ္ဝင္စားမႈကပဲႀကီးစိုးေနခဲ့တာပါပဲ။ ဒီလို နဲ႔တကၠသိုလ္တက္ေတာ့ ဘာေျပာေကာင္းမလဲ ေရငတ္တုန္းေရတြင္းထဲက်ဆိုသလို အဏၰဝါထဲက သက္ရွိေလာ ကအေၾကာင္းကို အငမ္းမရရွာေဖြဖတ္႐ႈခဲ့ေတာ့တယ္။ အဏၰဝါေလာကအေၾကာင္း ေလ့လာႏိုင္သမွ်ေလ့လာရင္း က်ေနာ့္စိတ္ကိုအဖမ္းစားႏိုင္ဆုံးသတၱဝါက လင္းပိုင္ေတြျဖစ္လာခဲ့တယ္။

ေၾကကြဲစရာေကာင္းတဲ့အခ်က္ကေတာ့ လက္ရွိအခ်ိန္မွာသူတို႔က မ်ဳိးသုန္းလုနီးပါးျဖစ္ေနၿပီဆိုတာပါပဲ။ ကမာၻ ေလာကႀကီးမွာ ကိုယ္တေယာက္တည္းနဲ႔ ေျဖရွင္းလို႔မရႏိုင္တဲ့ျပႆနာေတြ ဒုနဲ႔ေဒးပါပဲ။ဒါေၾကာင့္ မ်ဳိးသုန္း ေပ်ာက္ကြယ္မယ့္ အႏၱရာယ္ရဲ႕ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံကလင္းပိုင္ေတြအတြက္ တတ္ႏိုင္သမွ်ကာကြယ္ ေစာင့္ ေရွာက္ေပးၾကဖို႔ awareness ျဖစ္ေစမယ့္စာေလး တညိဳ႕တထြာေလာက္ကလြဲၿပီး ကၽြန္ေတာ္က ဘာမ်ား တတ္ႏိုင္ဦးမွာတဲ့လဲ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက်က္စားေနတဲ့လင္းပိုင္ေတြက ႏိုင္ငံရဲ႕အသက္တမွ် အေရးႀကီးတဲ့ဧရာဝ တီျမစ္ထဲမွာ က်က္စားေနၾကပါတယ္။ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ ဧရာဝတီလင္းပိုင္ေလးေတြအေၾကာင္း သိသမွ်ေလး ေတြကို ျပန္ၿပီးမွ်ေဝလိုက္ရပါတယ္။

လင္းပိုင္ဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးရွိလဲ

အဏၰဝါလင္းပိုင္ ၃၃မ်ဳိး၊ ျမစ္ထဲမွာက်က္စားတဲ့လင္းပိုင္ ၄မ်ဳိးနဲ႔ လင္းရႈးေခၚတဲ့အမ်ိဳးအစားက ၆မ်ဳိးရွိပါတယ္။ လင္းပိုင္းေတြက ဥာဏ္ရည္ျမင့္တဲ့ႏို႔တိုက္သတၱဝါထဲမွာပါဝင္ၿပီး ေဝလငါးအနက္နဲ႔ လမ္းျပေဝလငါးတို႔ပါဝင္တဲ့ သြားပါတဲ့ေဝလငါးမ်ုိးဆက္ထဲမွာ အပါအဝင္ျဖစ္တယ္။ ေရသတၱဝါေတြထဲမွာ လင္းပိုင္ေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ျမဴးထူး ကစားတတ္တဲ့အက်င့္နဲ႔ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းတဲ့လႈပ္ရွားႏိုင္စြမ္းေၾကာင့္ ထင္ရွားပါတယ္။ သတၱဝါေတြထဲမွာ လင္းပိုင္ ေတြက အသိဥာဏ္အျမင့္ဆုံးမ်ဳိးစိတ္လို႔ ယူဆရပါတယ္။ အဲဒီလိုယူဆႏိုင္စရာအေၾကာင္းေတြလည္း အမ်ားႀကီး ရွိေနပါတယ္။



Dolphin Species


လင္းပိုင္အရိုးျငမ္းအဖြဲ႔အစည္းအား ျပတိုက္တြင္ျမင္ေတြ႔ရစဥ္

ဧရာဝတီလင္းပိုင္


အခု ဧရာဝတီလင္းပိုင္အေၾကာင္း ေျပာၾကရေအာင္ပါ။ ဧရာဝတီလင္းပိုင္ကို မဲေခါင္ျမစ္လင္းပိုင္လို႔လည္း သိရွိ ထားၾကပါတယ္။ ကေဗၻာဒီးယား၊လာအိုႏိုင္ငံကို ျဖတ္သန္းတဲ့မဲေခါင္းျမစ္ထဲမွာ ေတြ႔ႏိုင္သလို အင္ဒိုနီးရွားက မဟာခမ္ျမစ္ထဲမွာလည္း ျမစ္ႏိုင္ပါတယ္လို႔ ေတာရိုင္းတိရိစၱာန္ကာကြယ္ေရးလူမႈ႔အဖြဲ႔အစည္း (WCS) က ဆိုပါ တယ္။ မဲေခါင္က ကေဗၻာဒီးယားကေန ပင္လယ္ထဲကိုစီးဆင္းပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဧရာဝတီလင္းပိုင္ဆိုတာ  အဏၰဝါလင္းပိုင္အမ်ဳိးအစားထဲမွာပါဝင္ပါတယ္။ ဆိုလိုတာက ဧရာဝတီလင္းပိုင္ဟာ ေသြးေႏြးသတၱဝါျဖစ္ၿပီး၊ အေကာင္လိုက္ေပါက္ဖြားတယ္၊ ႏို႔တိုက္တယ္၊ ေလ႐ႈတယ္ေပါ့ဗ်ာ။ ဧရာဝတီလင္းပိုင္ေတြက မီးခိုးေရာင္ ဘီလ္ လူဂါေဝလငါးဘက္ကို နီးနီးစပ္စပ္တူတဲ့ပုံေပၚေပမယ့္ တကယ္တမ္းမွာေတာ့ အနက္ေရာင္ေဝလဘက္ကိုပိုၿပီး ဆက္ႏြယ္မႈရွိပါတယ္။

ဧရာဝတီလင္းပိုင္ရဲ႕ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ
ထင္ရွားတဲ့လကၡဏာမ်ား


ဧရာဝတီ အဏၰဝါလင္းပိုင္ေတြက ေရစီးထဲမွာကူးခတ္ရင္း ေရထဲကေန ခုန္ေပါက္ထြက္ေပၚလာေလ့ရွိပါတယ္။ ႏွာေခါင္းတိုတိုေလးနဲ႔ ခ်စ္စရာ့ဧရာဝတီလင္းပိုင္ေလးေတြက ၈ေပကေန ၉ေပအထိဖြံ႔ၿဖိဳးေလ့ရွိပါတယ္။ နဖူး ေဖာင္းေဖာင္းနဲ႔လင္းပိုင္ေတြဟာ ေမးရိုးတဖက္တခ်က္မွာ သြား ၁၂ေခ်ာင္းကေန ၁၉ေခ်ာင္းအထိရွိတတ္တယ္။ ေရငန္မွာပဲက်က္စားတဲ့အျခားအဏၰဝါလင္းပိုင္ေတြနဲ႔ ဧရာဝတီလင္းပိုင္မတူညီတဲ့အခ်က္က ေရငန္နဲ႔ေရခ်ိဳႏွစ္မ်ဳိး စလုံးမွာ ရွင္သန္ႏိုင္တဲ့အခ်က္ပါပဲ။ ဧရာဝတီလင္းပိုင္က ဥပေဒအရ အကာအကြယ္အေပးခံထားရတဲ့မ်ဳိးစိတ္ပါ။  ဒါေပမဲ့လည္း လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ေၾကကြဲစရာမ်ဳိးသုန္းမယ့္အႏၱရာယ္နဲ႔ရင္ဆိုင္ေနၾကရပါၿပီ။ လင္းပိုင္ေတြ အသက္ ႐ႈတာကို အမ်ားဆုံးပမဏာအေနနဲ႔ ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာေအာင့္ထားႏိုင္သလဲဆိုတာ တိတိက်က် မွတ္တမ္း အရမေျပာႏိုင္ေပမယ့္ တြက္ခ်က္မႈေတြအရေတာ့ ၆မိနစ္လို႔ဆိုထားပါတယ္။ အရိပ္က်ေနတဲ့ေရေအာက္ေနရာ ေတြ၊ ညဥ့္အခ်ိန္ေတြမွာ အစာရွာဖို႔နဲ႔ လမ္းေၾကာင္းရွာဖို႔အတြက္ ဧရာဝတီလင္းပိုင္ေတြက ပဲ့တင္လိႈင္းကိုအသုံး ျပဳၾကပါတယ္။

 

လင္းပိုင္ဘယ္ႏွစ္ေကာင္က်န္ေသးလဲ


မဲေခါင္ျမစ္ထဲမွာ က်န္လွမွ ၇၈ေကာင္ကေန ၉၁ ေကာင္ေလာက္ပါပဲ။ မဲေခါင္ျမစ္ထဲမွာရွိတဲ့အေရအတြက္က အ ေရးတႀကီးကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရမယ့္ မ်ဳိးသုန္းမႈပမဏာကို ေရာက္ေနပါၿပီ။ မႏၱေလးနဲ႔ ဗန္းေမာ္ၿမိဳ႕ေတြအ ၾကားက ဧရာဝတီျမစ္ထဲမွာလက္ရွိ ၆၉ေကာင္ေလာက္ရွိမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားၾကပါတယ္။ ကေဗၻာဒီးယား၊ လာ အိုကိုျဖတ္သန္းတဲ့မဲေခါင္ျမစ္ နဲ႔ အင္ဒိုနီးရွားက မဟာခမ္ျမစ္ေတြထဲမွာ အားလုံးေပါင္းခန္႔မွန္းေျခ ၈၀ ကေန ၁၀၀ ရွိႏိုင္တယ္လို႔လည္း ခန္႔မွန္းထားၾကပါေသးတယ္။

ဧရာဝတီလင္းပိုင္ကို ဘယ္လိုသြားၾကည့္ၾကမလဲ


ပထမရက္

မႏၱေလးဆိပ္ခံေဘာတံတားကေန ေမာ္ေတာ္ဘုတ္နဲ႔ ဧရာဝတီျမစ္ကို ဆန္တက္ၿပီး လင္းပိုင္ေတြရွိတဲ့ေနရာအထိ သြားလို႔ ရႏိုင္ပါတယ္။ ပုံမွန္အားျဖင့္ အင္းေဒါင္ရြာ ဒါမွမဟုတ္ ေျမဆြမ္းရြာေတြအနီးမွာ ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။  ေဒသခံေအးဂ်င့္က မိတ္ေဆြရဲ႕ခရီးစဥ္တြက္ ေမာ္ေတာ္ဘုတ္နဲ႔ တံငါသည္တေယာက္ စီစဥ္ေပးပါတယ္။ တံငါ သည္က သူနဲ႔လင္းပိုင္တို႔ အျပန္အလွန္ဆက္သြယ္မႈနဲ႔ ငါးဘယ္လိုရွာသလဲဆိုတာကို ျပသေပးမွာပါ။

ဒုတိယရက္

ေနာက္တရက္မွာေတာ့ မင္းဂန္ရြာဘက္ကို သြားၿပီး သမိုင္းဝင္အမွတ္တရေနရာေတြကို သြားၾကည့္ၿပီးမွ ေန႔ လည္ခင္းပိုင္းမွ မႏၱေလးဘက္ကို ျပန္တက္လာခဲ့ရင္ အေတာ္ပဲလို႔ ေျပာရမွာပါ။

နိဂုံးခ်ဳပ္အေနနဲ႔ ေျပာခ်င္တာကေတာ့ ဧရာဝတီလင္းပိုင္းေတြ မ်ဳိးသုန္းပါေတာ့မယ္။ ဒါဆို က်ေနာ္တို႔ ဘာလုပ္ သင့္ပါသလဲ။ သူတုိ႔ကို ကာကြယ္သင့္သလား။ ဘယ္လိုကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ၾကမလဲ။ သူတို႔က အႏၱရာယ္ မျပဳတဲ့ မ်ဳိးစိတ္ေတြျဖစ္႐ုံမကဘဲ ခ်စ္စရာေကာင္းတဲ့သတၱဝါေလးေတြပါ။ ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ ထူးဆန္းေထြ ရာ ေရသတၱဝါႀကီးေတြလည္း မဟုတ္ၾကပါဘူး။ ဒါ့အျပင္ အသိဥာဏ္ျမင့္တဲ့ ႏို႔တိုက္သတၱဝါမ်ဳိးစိတ္ထဲမွာလည္း ပါဝင္ပါေသးတယ္။ ဆက္သြယ္ေျပာဆိုႏိုင္တဲ့ဘာသာစကားျဖစ္ထြန္းမႈေၾကာင့္ ေလာကမွာ ဥာဏ္ရည္ျမင့္မားတဲ့ မ်ဳိးစိတ္အေနနဲ႔ရပ္တည္ေနတဲ့ လူသားေတြအေနနဲ႔ ႏို႔တုိက္သတၱဝါ မ်ဳိးစိတ္တစ္ခု မ်ဳိးသုန္းၿပီး ဒီကမာၻေလာက ထဲကေန ေပ်ာက္ကြယ္သြားေတာ့မယ့္အေရးကို ဒီအတိုင္းပဲ လက္ ပိုက္ၾကည့္ေနၾကေတာ့မွာလားဆိုတာ အေရး တႀကီး အေျဖေပးရမယ့္အခ်ိန္ကို ေရာက္ေနပါၿပီ။

Do you like this contents?
If you have MingalaGO user's account, you can add bookmark into your mypage.